सिराहामा बढ्दै सम्बन्ध विच्छेदका मुद्दा: एकै वर्षमा २५४ जोडी अदालतमा

१६ असोज, सिराहा । सिराहा जिल्ला अदालतमा पछिल्लो समय सम्बन्ध विच्छेद (डिभोर्स) का मुद्दाहरू उल्लेख्य रूपमा दर्ता हुने गरेका छन् । आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा मात्रै यस अदालतमा २५४ वटा सम्बन्ध विच्छेदका मुद्दा दर्ता भएका छन् । अदालतका अनुसार दर्ता भएका कुल मुद्दाहरूमध्ये १६० वटा मुद्दाको फैसला भइसकेको छ । श्रीमान्-श्रीमतीबीचको आपसी विवाद, असमझदारी तथा विभिन्न पारिवारिक कारणले दर्ता हुन आएका ती मुद्दाहरूलाई कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी किनारा लगाइएको अदालतले जनाएको छ । यसैगरी, दर्ता भएकामध्ये ९४ वटा मुद्दाहरू अझै चालू अवस्थामा अर्थात् विचाराधीन रहेका छन् ।

चालू आर्थिक वर्षमा पनि सम्बन्ध विच्छेदका मुद्दा दर्ता हुने क्रम उत्तिकै देखिएको छ । अदालतका अनुसार नयाँ आर्थिक वर्ष सुरु भएयता अर्थात् २०८३ साल साउन १ गतेदेखि भदौ मसान्तसम्म मात्रै थप ४४ जनाले सम्बन्ध विच्छेदका मुद्दा दर्ता गराएका छन् । यस तथ्याङ्कले जिल्लामा पारिवारिक विखण्डनको अवस्था दिनानुदिन चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको संकेत गर्दछ ।

सम्बन्ध विच्छेदका बढ्दो मुद्दाबारे टिप्पणी गर्दै अधिवक्ता शिवनन्दन कुमार साह भन्नुहुन्छ, “प्रेम विवाह (अन्तरजातीय विवाह), सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग, पति-पत्नीबीच समयको अभाव र एकअर्कालाई पर्याप्त समय दिन नसक्नु यसका मुख्य कारण हुन् ।” उहाँका अनुसार महिला सशक्तिकरणप्रति महिलाहरूको बढ्दो प्रभाव र आर्थिक स्वतन्त्रताका लागि पुरुषको भर नपरी आफैँ आत्मनिर्भर बन्ने चाहनाका कारण पनि आत्मसम्मानमा ठेस लाग्दा सम्बन्ध विच्छेद रोज्ने क्रम बढेको हो ।

यसै सन्दर्भमा शिक्षाविद् तथा अवकाश प्राप्त शिक्षक केशीलाल यादवका अनुसार महिला स्वतन्त्रता, जोडी शिक्षित हुनु, वैदेशिक रोजगार, यौन व्यवहारमा समायोजन हुन नसक्नु र मोबाइल तथा सामाजिक सञ्जालको प्रभावले गर्दा यस्ता घटनाहरू दिनानुदिन बढ्दै गएका हुन् ।

सांस्कृतिक रूपमा पूर्वीय र पश्चिमी सभ्यताको टकरावले पनि यसमा ठूलो असर पारेको विश्लेषकहरू बताउँछन्। हाम्रो परम्परागत पूर्वीय सभ्यताले परिवार, समाज र सम्बन्धमा ‘त्याग, सहअस्तित्व र सम्झौता’ लाई जोड दिन्छ। तर, पछिल्लो समय बजारीकरण र सूचना प्रविधिको विकाससँगै भित्रिएको पश्चिमी सभ्यताको प्रभावका कारण युवा पुस्तामा ‘व्यक्तिगत स्वतन्त्रता, उपभोक्तावादी सोच र अधिकारमुखी दृष्टिकोण’ बढेको छ। पूर्वीय सामाजिक मूल्य-मान्यता र पश्चिमी आधुनिक जीवनशैलीबीच तालमेल मिल्न नसक्दा पारिवारिक सम्बन्धहरू छिट्टै टुट्ने गरेको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।

वैदेशिक रोजगारी, आर्थिक असमझदारी र आन्तरिक कलहका कारण समेत समाजमा सम्बन्ध विच्छेद गर्ने जोडीहरूको संख्या थपिँदै गएको सरोकारवालाहरू बताउँछन् । हाल अदालतमा बाँकी रहेका र नयाँ दर्ता भएका मुद्दाहरू निरूपणको प्रक्रियामा रहेको र आगामी दिनमा तिनको पनि क्रमशः फैसला हुँदै जाने अदालत स्रोतले उल्लेख गरेको छ ।